د بشري حقونو د څار سازمانونو د سرپل ولایت په بلخاب ولسوالۍ کې د طالبانو لخوا د غچ اخیستونکو اقداماتو د راپورونو د خپرېدو په اړه اندېښنه ښودلې ده.
د دغه سازمان د آسیا د برخې مسؤلې پترشیا ګاسمن د یکشنبې په ورځ ناوخته جون ۲۶ (چنګاښ پنځمه) ویلي، د راپورونو له مخې طالبانو په بلخاب ولسوالۍ کې د وسله وال مقاومت کولو په غچ کې څو تنه بندیان له ځنډ پرته وژلي دي.
اغلې ګاسمن پر خپل ټویټر پاڼه لیکلي: "طالبان باید دا ډول ډله ییز او نور جنګي جنایتونه بند کړي او د خپلو سرتیرو سره حساب کتاب وکړي."
Alarming reports from #Balkhab where Taliban forces reportedly carried out summary executions of several detainees in retaliation for armed resistance in the district. Taliban should cease all such collective punishments and other war crimes and hold their forces accountable.
— Patricia Gossman (@pagossman) June 26, 2022
د بخښنې نړیوال سازمان هم په بلخاب کې "ملکي وکړو ته د زیان رسیدو او د ځتډ پرته اعدامونو" په هکله رپوټونو باندې اندیښنه ښودلې او ویلي یې دي چې ښکیلې ډلې باید په ټولو دښمنیو کې د جګړې قوانین په بشپړه توګه مراعت کړي او ملکي وګړو ته د زیان رسولو څخه ډډه وکړي.
دغه سازمان د دوشنبې په ورځ جون ۲۷ (چنګاښ ۶) په یو لړ ټویټونو کې لیکلي چې: "نړیواله ټولنه باید په افغانستان کې د بشري حقونو څخه د سرغړونو په زیاتیدو سترګې پټې نکړي. طالبان په افغانستان کې د باالفعل مقاماتو په توګه د ملکي وګړو پر وړاندې د بریدونو د پای ته رسولو او د عدالت او ځواب ویلو د ضمانت کولو اصلي مسولین دي."
طالبانو تر دا مهاله د بشري حقونو د سازمانونو د څرګندونو په اړه څه نه دي ویلي، خو د سرپل لپاره د طالبانو والي وړمه ورځ وویل چې هغوی د بلخاب ولسوالۍ له خلکو سره "هیڅ ستونزه" نلري.
عبدالرحمن اکه په یو ویډیويي پیغام کې وویل: "د بلخاب ولسوالۍ خلکو ته ډاډ ورکوو چې موږ د دغه ولسوالۍ له خلکو سره هیڅ ستونزه نلرو. د بلخاب خلک زموږ سره دي. موږ خپل چمتووالی لرو چې د بلخاب له خلکو سره نېک چلند وکړو."
د سرپل ولایت په بلخاب ولسوالۍ کې د طالبانو او له هغوی څخه د جلا شوي قوماندان مولوي مهدي مجاهد د پلویانو ترمنځ د جګړې پیلېدو سره ځينو سیمه ییزو رسنیو په دغه سیمه کې د طالبانو لخوا د اوو ملکي وګړو د وژل کېدو راپورونه ورکړي دي.
د دغه راپورونو له مخې، وژل شوي کسان چې پنځه تنه کارګر او دوه چوپانان پکې شامل دي د شنبې په ورځ د بلخاب ولسوالۍ په "جه میرک" سیمه کې وژل شوي دي. خو یادو رسنیو نه دي ویلي چې دغه کسان ولې وژل شوي دي.
پر همدې مهال د افغانستان لپاره د ایران د ولسمشر ځانګړي آستازي، حسن کاظمي قمي تور لګولی چې د امریکا متحده ایالات د بلخاب په جګړه کې لاس لري.
ښاغلي قمي د افغانستان د ټولو قومونو له مشرانو څخه غوښتي چې د بلخاب له جګړې څخه لیري اوسي او د هغه په خبره ددغه جګړې حاصل به "د خلکو د وینې تویېدنه او د افغانستان ویجاړېدل" وي.
نوموړي زیاته کړې: "ټول خیر غوښتونکي باید د بلخاب د جګړې په مقابل کې یو دریځ غوره کړي. د جګړې اصلي عاملین څو ملیتي استخبارات دي."
د امریکا متحده ایالاتو تر دا مهاله د دغه ایراني چارواکي د ادعاو په اړه څه نه دي ویلي، خو تر دې مخکې د افغانستان په چارو کې د متحده ایالاتو ځانګړي آستازي ټامس ویسټ ویلي و چې متحده ایالات د طالبانو پر ضد د وسله وال مخالفت ملاتړ نکوي.
ښاغلي ویسټ د فبرورۍ پر ۱۵ مه د امریکا متحده ایالاتو د سولې انستیتیوت یوې آنلاین غونډې ته په وینا کې وویل چې د واشنګټن تګلاره داده چې له طالبانو سره تعامل وکړي او د دغه ډلې پالیسۍ اصلاح کړي.
بلخوا د هزاره ګانو نړیوالې ټولنې په بلخاب ولسوالۍ کې د تاوتریخوالي د زیاتوالي په اړه اندېښنه ښودلې او په یوه اعلامیه کې یې ویلي چې د دواړو لورو په جګړه کې به د دغه ولسوالۍ ملکي وګړو ته زیات زیان ورسیږي.
دغه شورا ویلي: "په داسې یو بېړني حالت کې د نړیوالې ټولنې لپاره مهمه ده چې په بلخاب کې اوس مهال رامنځته شوو پېښو او پر ملکي وګړو د طالبانو د بریدونو له امله د جګړې او تاوتریخوالي پایلو ته پام واړوي. چې کېدای شي د پراخو جنایتونو او بشري سرغړونو لامل شي."
د طالبانو د دفاع وزارت وړمه ورځ د سرپل ولایت په بلخاب ولسوالۍ کې د خپل یو جلا شوي قوماندان، مهدي مجاهد د پلویانو پر ضد تصفیوي عملیات تائید کړل.
د طالبانو د دفاع وزارت د جون ۲۵ (چنګاښ څلورمه) په یوه اعلامیه کې وویل چې د څو ورځو راهیسې یې د سرپل ولایت په بلخاب ولسوالۍ کې د "بغاوتګرو" پر ضد پراخ تصفیوي عملیات پيل کړي دي.
مولوي مهدي د طالبانو له پخوانیو قوماندانانو څخه و چې په دې وروستیو کې ورڅخه جلا شوی او په وسله وال مخالفت یې لاس پوري کړی دی.
په افغانستان کې د طالبانو له واکمن کېدو وروسته، مولوي مهدي د طالبانو لخوا د بامیانو ولایت د استخباراتو د عمومي رئیس په توګه ټاکل شوی و، خو تر څه مودې وروسته له یادې دندې څخه لیري کړل شو. د هغه د لیري کېدو لامل تر دا مهاله نه دی معلوم شوی.